Metro Thủ Thiêm - Long Thành: 134.000 tỷ không phải tổng vốn

Ngày 12/9/2026, UBND TP.HCM có văn bản gửi các sở, ban, ngành và CTCP Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh, yêu cầu đẩy nhanh các phần việc của phương án đầu tư tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành. Báo Đầu tư và Tuổi Trẻ đưa tin cùng ngày.

Trong văn bản đó có một chữ đáng dừng lại: cấp bách. Và trên báo đang tồn tại 2 con số vốn cho cùng tuyến này, cách nhau hơn 40.000 tỷ đồng.

Chúng không đá nhau, nhưng gộp làm một thì sai.

Thành phố yêu cầu gì, hạn là khi nào

Văn bản do Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh ký. Nhiệm vụ chia cho 3 sở (Dân trí).

• Sở Xây dựng dự thảo tờ trình trình Ban Thường vụ Thành uỷ và Đảng uỷ UBND TP xem xét chủ trương đầu tư theo trường hợp cấp bách cần thực hiện ngay, đồng thời chuyển từ đầu tư công sang PPP.
• Sở Tài chính chủ trì hoàn thiện hồ sơ, dự thảo tờ trình gửi HĐND TP xem xét, chấp thuận phương án thực hiện đầu tư tại kỳ họp tháng 9/2026 (Tuổi Trẻ).
• Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Đại Quang Minh rà soát danh mục quỹ đất dự kiến dùng để thanh toán hợp đồng BT, báo cáo thành phố trước 13/9 (Dân trí).

Dự thảo còn phải làm rõ trách nhiệm bố trí ngân sách hoặc quỹ đất cho các hạng mục nằm trên địa bàn Đồng Nai.

Hai con số vốn, hai phạm vi

Con số 134.169 tỷ được nêu kèm một vế mà bản tin ngắn hay cắt mất: giảm so với nghiên cứu trước, và chưa gồm tiền giải phóng mặt bằng.

Hai điều tôi không kiểm được: con số 175.000 tỷ có gồm chi phí giải phóng mặt bằng hay không thì báo không ghi, và báo cũng không nói 2 con số này có thay thế nhau hay không. Tôi không suy đoán thay cơ quan công bố.

Tuyến dài bao nhiêu km

Hai mức đang được ghi. Theo báo cáo nghiên cứu khả thi, tuyến dài khoảng 46,44 km, từ phía đông ga Thủ Thiêm thuộc tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm, phường Bình Trưng, TP.HCM, đến depot Cẩm Đường, xã Xuân Đường, Đồng Nai (VnExpress). Văn bản ngày 12/9 ghi 47,7 km, trong đó 11,5 km đi qua TP.HCM và 36,2 km đi qua Đồng Nai (Báo Đầu tư).

Vậy con số 47 km đang được dùng phổ biến là làm tròn. Không sai, nhưng đừng lấy nó làm số chốt.

Phần kỹ thuật, theo VnExpress: toàn tuyến 18 nhà ga, gồm 16 ga trên cao và 2 ga ngầm, không tính ga Thủ Thiêm; giai đoạn đầu dự kiến triển khai trước 14 nhà ga. Tàu đạt tốc độ thiết kế tối đa 120 km/h, khi khai thác chạy 80-110 km/h tuỳ đoạn. Công suất tối đa gần 47.000 khách mỗi giờ, bình quân hơn 23.400 khách mỗi giờ mỗi hướng. Tuyến áp dụng công nghệ tự động hoá GoA4, cấp cao nhất theo tiêu chuẩn châu Âu (Tuổi Trẻ).

Vì sao "cấp bách" không phải tin vui

Đây là chỗ tôi đọc khác cách đọc phổ biến trên mạng.

Dự án đã lỡ mốc. Ba mốc khởi công từng được nêu: trước 2/7/2026, dịp Quốc khánh 2/9 (CafeF 21/8), và đầu tháng 9 (Báo Đầu tư). Đến 12/9, chưa mốc nào thành. Chữ "cấp bách" xuất hiện trong văn bản vì thủ tục đang chậm, không phải vì mọi thứ đã xong.

Chưa có chủ trương đầu tư. Tờ trình còn phải qua Ban Thường vụ Thành uỷ rồi HĐND TP. Một dự án chưa có chủ trương đầu tư thì chưa có gì để định giá quanh ga.

Hình thức đầu tư đang đổi giữa đường. Từ đầu tư công sang PPP. Mỗi lần đổi hình thức là làm lại một phần cơ sở pháp lý, cấu trúc hợp đồng và cách chia rủi ro. Việc này tốn thời gian, không rút ngắn được.

Tiền trả cho nhà đầu tư chưa biết lấy từ đâu. Hợp đồng BT thanh toán bằng quỹ đất. Đến 12/9, danh mục quỹ đất đó vẫn đang được rà soát. Chưa chốt lấy đất nào thì chưa trả được đồng nào.

Tuyến đi qua 2 địa phương. 36,2 km nằm ở Đồng Nai, và chính văn bản phải yêu cầu làm rõ ai bố trí ngân sách, quỹ đất cho phần đó. Chỗ nối giữa hai địa phương là chỗ dễ tắc nhất.

Một tuyến metro ở Việt Nam mất bao lâu

Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên: khởi động tháng 4/2007 với tổng kinh phí dự kiến 17.387 tỷ đồng. Đến tháng 8/2012 mới khởi công xây dựng, tức 5 năm cho khâu chuẩn bị. Vận hành thương mại ngày 22/12/2024, tức 17 năm kể từ lúc khởi động. Vốn điều chỉnh lên hơn 43.700 tỷ, gấp 3 lần kế hoạch đầu, và mốc vận hành bị lùi 5 lần (Pháp Luật TP.HCM).

Tuyến Thủ Thiêm - Long Thành dài hơn gấp đôi (46,44 km so với gần 20 km) và vốn giai đoạn 1 gấp 3 (134.169 tỷ so với hơn 43.700 tỷ).

Tôi không nói nó sẽ trễ 17 năm. Tôi nói mốc 2030 là mốc dự kiến trong báo cáo, không phải cam kết, và ở loại dự án này khoảng cách giữa dự kiến với thực tế từng được đo bằng nhiều năm.

Một điểm tích cực để cân lại: metro số 1 cũng để lại bài học mà thành phố đang dùng lại, là lấy đất quanh ga đấu giá để thu hồi vốn. Cơ chế BT của tuyến mới dựa trên đúng ý tưởng đó.

Với người mua nhà khu Đông

Tin này chưa cho thêm một con số định giá nào. Nó đổi thứ tự công việc.

Ba mốc tôi sẽ theo dõi, xếp theo thứ tự quan trọng:

1. HĐND TP thông qua phương án đầu tư - dự kiến trong tháng 9/2026. Không có bước này thì chưa có dự án.
2. Danh mục quỹ đất thanh toán hợp đồng BT được chốt - biết lấy đất nào thì mới biết khu nào hưởng lợi trước.
3. Ngày khởi công thật. Kế hoạch đã trượt ít nhất 1 lần.

Điều tôi vẫn nói với khách: đừng trả tiền cho một nhà ga trước khi nhà ga có chủ trương đầu tư. Giá chào quanh các ga đã bắt đầu cộng phần hạ tầng chưa xây. Cách kiểm nhanh nhất là xin bảng giá có dấu của chủ đầu tư rồi tự tính phần vay và dòng tiền bằng công cụ tính trên trang này - số liệu nhập vào không gửi đi đâu.

Cách đọc một tin hạ tầng thì tôi viết ở bài Đọc hạ tầng trước khi đọc giá. Còn bối cảnh ga Thủ Thiêm và các thủ tục phía sau nó nằm ở bài SonKim Land ký MoU với MTR.

Đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành có thể là tuyến metro quan trọng nhất của khu Đông trong 10 năm tới. Nhưng tính đến 12/9/2026, nó vẫn là một phương án đang chờ thủ tục. Người mua nhà không cần quyết định trong tháng 9. Người bán thì cần.